Leidt het e-book tot verarming van de (kinder)literatuur?

door Bert Vegelien

Ik was een paar maanden geleden op de Middag van het Kinderboek, een bijeenkomst in de grote zaal van de OBA, die prachtige bibliotheek aan het IJ in Amsterdam. Als je er nog nooit bent geweest, echt een aanrader om te doen. Het ging op die middag over het e-book in zijn diverse verschijningsvormen. Auteurs, uitgevers, rechtendeskundigen, vertegenwoordigers uit het bibliotheekwezen en boekverkopers gaven er hun mening. En er werden voorbeelden getoond van nieuwe ontwikkelingen. Zelf konden we o.a. onze demo laten zien van een applicatie voor op de iPad, op basis van het prentenboek ‘Timo en het toverboek’ en ook uitgeverij Unieboek/Piccolo toonde er hun eerste iPad applicatie.

Waar ik die middag niets over heb gehoord, maar waarover in de nasleep ervan op een paar ‘schrijverssites’ een discussie ontstond, was de vraag of het e-book niet zou leiden tot verarming van de kinderliteratuur. De gedachte daarbij was dat e-books er vooral waren om allerlei toeters en bellen toe te voegen die niet met de kwaliteit van het verhaal te maken hadden en dat je op die manier minder appelleerde aan de eigen verbeeldingskracht van het kind. Daarnaast was er de angst dat je als schrijver een te beperkte invloed had op het eindproduct, omdat er zoveel specialismen doorheen gingen lopen.

Ik denk dat deze vrees vooral voortkomt uit onbekendheid met het e-book. In eerste instantie is een e-book gewoon een boek in gedigitaliseerde vorm, dat je kunt lezen op een pc, een ereader of een zogenaamde tablet (bijvoorbeeld de iPad van Apple). Daar zou je als schrijver toch niets op tegen kunnen hebben. Er wordt niets veranderd aan je boek.

Je kúnt natuurlijk wel het nodige toevoegen. Nu heb je op de meeste ereaders nog slechts zwart/wit mogelijkheden, maar de iPad is wel full color en in de tweede helft van dit jaar komen er een aantal ereaders met een kleurenscherm. Bovendien heb je op de iPad en op steeds meer ereaders de mogelijkheid om draadloos op het internet te surfen. Dan opent zich natuurlijk een waaier aan mogelijke extra’s bij het oorspronkelijke boek. Je kunt video toevoegen, een koppeling maken naar een woordenboek, opdat je meteen de betekenis van een lastig woord kunt opvragen, je kunt achtergrondinformatie geven van een land of plaats waar zich het boek afspeelt of previews geven van andere boeken van dezelfde schrijver of schrijfster. Met andere woorden, je kunt bewegend beeld en geluid toevoegen en zelfs interactieve elementen.

Gaat daarmee de kwaliteit van het boek achteruit? Dat kan, als je het slecht doet, maar het hoeft natuurlijk helemaal niet. Je zegt immers ook niet dat ‘film’ als medium niet deugt, omdat er ook slechte films zijn; of dat televisie per definitie slecht is omdat er veel slechte televisieprogramma’s zijn. Kortom er is in mijn ogen geen causaal verband met het afnemen van de kwaliteit door de extra mogelijkheden die een e-book biedt.

Dat de schrijver als persoon minder bijdraagt aan het eindproduct, is wel een beetje waar, maar tegelijk is het iets dat we al veel langer kennen. Vergelijk het met het maken van een film op basis van een boek. Daarop heb je als schrijver natuurlijk wel invloed (dat kun je vooraf contractueel laten vastleggen), maar bij het maken van een film weet de schrijver ook niet hoe een camera werkt, welke specials effects er nodig zijn of welke muziek het meest geschikt is.

Reageer!

Ik realiseer mij echter dat ik een gekleurde mening heb. Ik ben immers zelf actief bezig met het maken van digitale titels. Daarom ben ik benieuwd hoe de bezoekers van Daretoo hier tegenaan kijken. Stuur mij vooral je mening. Ik wil die graag horen.