Kritiekbestendig. Beschik jij over deze essentiële schrijverseigenschap?

Als schrijver omgaan met kritiek: een aantal nuttige tips

Er is één eigenschap die onontbeerlijk is voor schrijvers en dat is dat je kunt omgaan met kritiek. Of die kritiek nou terecht of onterecht is. En of je boek nu door een uitgever op de markt is gebracht of dat je zelf je boek hebt gepubliceerd.

Een dikke huid is sowieso een aanwinst voor elke schrijver, maar mocht je van jezelf weten dat je er slecht tegen kunt, zorg dan dat je een strategie hebt die je helpt om te reageren op de kritiek. Want dat er kritiek op je werk komt staat vast. Hoe goed of betekenisvol je werk ook is. Ook gerenommeerde schrijvers valt immers genoeg kritiek ten deel, dus denken dat kritiek jou bespaard zal blijven is een illusie.

Weet hoe je met kritiek omgaat

In ons land heeft iedereen een mening en die steken we bovendien niet onder stoelen of banken. Door de komst van sociale media en de talloze platforms die er zijn voor boeken, wordt kritiek ook gemakkelijk zichtbaar voor een grote groep mensen. Daar moet je wel tegen kunnen.
Vaak begint kritiek met een enkeling die kritiek uit. Maar als een (juiste) reactie uitblijft, kan kritiek wel in een kritiekstorm ontaarden. En zo’n storm kan heel schadelijk zijn voor je reputatie. Laat het dus niet zover komen en pas één of meer van onderstaande strategieën toe:

1.    Toon begrip voor de klager

Eigenlijk wil een klager gewoon gehoord worden. Om de een of andere reden baalt hij na het lezen van je boek. Het boek heeft de verwachting niet waargemaakt, de lezer had onterechte verwachtingen of eigen frustraties of er is een andere reden. Als je merkt dat iemand kritiek heeft en je hebt de mogelijkheid, toon dan begrip voor de klager. Laat weten dat je het heel vervelend vindt dat iemand het zo ervaren heeft. Licht eventueel nog je oorspronkelijke bedoeling toe. Wees kort maar wel vriendelijk.

2.    Ga niet in discussie

Zoveel lezers zoveel meningen. Laat je daarom niet uit je tent lokken en vermijd welles-nietes discussies. Als je je aangevallen voelt en je reageert door je criticaster aan te vallen, komt dat al snel onredelijk over. Anderen krijgen zo geen sympathieke indruk van je en je kweekt juist begrip voor de klager in plaats van voor jezelf. En tenzij je een echt ijzersterk argument hebt in je reactie, zul je de discussie toch niet kunnen winnen. Je hebt er alleen maar bij te verliezen.

3.    Steek niet je kop in het zand

Het is verleidelijk om net te doen of je geen weet hebt van de kritiek. Zo kun je het zelf ook negeren. Maar omdat veel conversaties zich online afspelen waar ze voor iedereen zichtbaar zijn en bovendien tot in het einde der dagen bewaard blijven (dank u, Google), kan kritiek je lang achtervolgen. Niets doen en niet reageren is dus niet handig. Zo kan kritiek een eigen leven leiden en ontstaat al snel de indruk dat het dan wel zal kloppen. Reageer dus wel op online kritiek, maar doe het rustig en vriendelijk. Stel een paar Google Alerts in op je naam en de titel van je boek en je merkt vanzelf wanneer er iets over jou of je werk gezegd wordt. Ook de positieve dingen!

4.    Bouw een pauze in

Wen je aan om nooit meteen (impulsief) te reageren. Formuleer een reactie, laat deze 1 of 2 uur rusten en herzie je reactie, waarbij je de boosheid, frustratie en ongenoegen verzacht. Plaats dan pas je reactie. Wacht overigens ook weer niet te lang en probeer wel dezelfde of anders uiterlijk de volgende dag te reageren. Zo druk je onterechte kritiek het meest effectief de kop in.

Een horrorstory: Jacqueline Howett

Jacqueline Howett is een Engelse auteur die haar eigen werk publiceert en deze als e-book te koop aanbiedt op diverse sites, waaronder Amazon. Haar boek trok de aandacht van ene BigAl, een blogger die vooral werk van onbekende (self-publishing) auteurs bespreekt op zijn eigen blog. Hij gaf het boek van Howett een magere beoordeling van 2 sterren. Het verhaal vond hij nog wel OK, maar hij constateerde zoveel typ- en grammaticafouten dat hij aangaf dat het niet waarschijnlijk was dat je als lezer dit boek zou uitlezen.
Mevrouw Howett was daarop “not amused”, en dat is nog zacht uitgedrukt. In haar reacties stapelde ze verder vergissing op vergissing: ze viel de recensent aan omdat deze niet de juiste versie van haar boek zou hebben beoordeeld en verder was er naar haar mening niets mis met haar taalgebruik. Er ontspon zich online een discussie waar ook andere bezoekers van het blog zich mee gingen bemoeien. Een deel van hen las (een stuk van) het boek en constateerde ook tal van grammaticamissers. Waarop Howett langzaam aan boos werd op de hele wereld. En dat in diverse reacties uitte ook, waarbij ze uiteindelijk in wel heel ordinaire scheldtermen verviel. De discussie werd zo pikant dat deze begon op te vallen. Omdat Howett’s manier van reageren niet echt handig was, gingen mensen anderen op de discussie wijzen. Dit eindigde in een sneeuwbaleffect: telde de blog normaal gesproken zo’n 50 bezoekers per dag, op het hoogtepunt van de discussie waren dat er 194.000! Met als resultaat dat ook andere sites over het incident gingen schrijven en zelfs de Guardian er een artikel aanwijdde. Het resultaat is waarschijnlijk dat mevrouw Howett haar volgende boek onder pseudoniem gaat publiceren. Haar eigen naam is te besmet geraakt.
Wil je meelezen (en huiveren) met de discussie en jezelf gelukkig prijzen met het feit dat dit jou natuurlijk nooit gaat overkomen, kijk dan hier http://booksandpals.blogspot.com