De ingrediënten van een goed boekomslag
Verleid en overtuig een mogelijke lezer tot kopen.
De hamvraag is natuurlijk: wat is een goed boekomslag?
Als je stelt dat een goed omslag een mogelijke lezer helpt om te beslissen of dit boek lees- of cadeauwaardig is, zou je de volgende eisen kunnen formuleren:
- Een omslag moet aantrekkelijk zijn en een mogelijke lezer verleiden het boek op te pakken.
- Een omslag moet passen bij de inhoud van het boek, zodat een lezer zich nadat hij begint met lezen niet bekocht voelt.
- Een omslag moet passen bij het genre waar het boek onder valt, zodat een lezer het boek snel thuis kan brengen.
- Een omslag moet passen bij de doelgroep die de schrijver of uitgever voor ogen staat.
Ingrediënten van een boekomslag
Als auteur of uitgever van een boek, kun je spelen met de ingrediënten van een boekomslag om aan de genoemde eisen te voldoen:
- Benoeming (in tekst) van titel, auteur en genre.
- Al dan niet vermelden van recensies, nominaties.
- De flaptekst met informatie over het boek en de auteur.
- Het design van de omslag.
- De rug.
Wat opvalt, is dat nog weinig auteurs en uitgevers spelen met nieuwe technieken. Zo zie je nog weinig qrcodes terug op boekomslagen. Een gemiste kans, want het merendeel der Nederlanders beschikt over een smartphone en velen van hen hebben daar een qr reader op zitten. Met één klik zou je degene die het boek aan het bekijken is, kunnen doorverwijzen naar een webpagina met nog meer informatie die de lezer zou kunnen verleiden. En het plaatsen van een qr code op een boekomslag is een fluitje van een cent.
Een boekomslag dat verleidt
Een mogelijke lezer moet door een omslag geprikkeld worden om het boek ter hand te nemen, de flaptekst te lezen en/of te gaan bladeren. Esthetiek en smaak spelen een rol in dit verleidingsproces en laten zich lastig in kaart brengen. Een standaard recept voor een verleidend omslag bestaat dan ook niet, maar de volgende factoren zijn van belang voor de verleidingskracht van een boekomslag:
- Duidelijkheid over inhoud en genre
- Kleurgebruik
- Pupilgrootte van een afgebeeld gezicht
- De voorkeuren van je doelgroep
1. Representatief voor inhoud en genre
Hoe representatiever een boekomslag is voor het genre waartoe het boek behoort, hoe meer lezers de voorkeur geven aan een dergelijk boek. Dat betekent dat je per genre of sub genre moet zoeken naar gemeenschappelijke ingrediënten en er naar moet streven om die terug te laten komen in een omslag. Ronald Piters schreef in 2000 een proefschrift over het keuzegedrag van lezers en concludeerde dat de afbeelding op de voorzijde een lezer onvoldoende houvast biedt om het genre te bepalen. Een lezer heeft daarvoor ook tekst nodig: een titel en/of ondertitel of zelfs een letterlijke aanduiding van het genre. Gebruik daarom de combinatie van tekst en beeld om de lezer te helpen het boek te plaatsen in een genre.
2. Kleurgebruik
Elke kleur heeft een eigen betekenis of associatie en een goede ontwerper zal daar gebruik van maken. Zo staat blauw voor stabiliteit en veiligheid, groen voor optimisme en ontspanning en geel voor energie en geluk. Onderstaand filmpje is eigenlijk voor een ander doel gemaakt, maar laat in een paar minuten zien welke kleur welke associaties oproept.
Ook werkt de ene kleurcombinatie beter dan de ander. Rood in combinatie met wit of zwart valt veel meer op dan blauw met wit. Daarnaast zie je trends in kleurgebruik: soms komen bepaalde kleuren veel meer voor dan andere kleuren en een rondgang door een boekhandel kan licht werpen op welke kleuren ‘hot’ or ‘not’ zijn.
3. Pupilgrootte
Op veel omslagen staat een mens of een gezicht afgebeeld. Psycholoog Richard Wiseman deed onderzoek naar het effect van de pupilgrootte van de afgebeelde ogen op het koopgedrag en ontdekte dat grotere pupillen onder bepaalde voorwaarden beter verkochten. Wanneer de afbeelding een vrouw betreft, kochten mannen een boek vaker als de pupillen van de afgebeelde vrouw groot waren (hij testte twee omslagen van één boek, waarbij bij één omslag de pupillen digitaal vergroot waren).
4. Voorkeur lezersdoelgroep
Een boek zal vaak de meeste aantrekkingskracht uitoefenen op één bepaalde doelgroep. Het loont om dan op de hoogte te zijn van vormgevingstrends en onderwerpen die juist die doelgroep aanspreken en deze te verwerken in een omslag. Vormgevingstrends kom je op het spoor door je in een boekhandel te oriënteren. Kijk dan niet alleen naar de omslagen van de uitgestalde boeken, maar bekijk ook tijdschriften die gelezen worden door je lezersdoelgroep. Die zijn vaak actueler qua vormgevingstrends. Ontwerpbureau Sproud publiceert regelmatig over trends in boekomslagen en kan daarmee ook een bron van inspiratie zijn.
Een goed boekomslag maak je niet alleen
Juist omdat het zo lastig is om te bepalen of een omslag gaat doen wat het moet doen, is het verstandig om een omslag breed te toetsen. Een uitgever heeft veel ervaring met omslagen en kan daarnaast ook inkopers van boekhandels om advies vragen. Boekhandels weten als geen ander wat lezers trekt, maar ook zij zitten er wel eens naast. Zo vertelde Paulien Cornelisse in een interview met NRC (12 februari 2012) dat boekhandels in eerste instantie maar 2000 exemplaren van haar boek ‘Taal is zeg maar echt mijn ding’ hadden ingekocht omdat de inkopers haar zelf ontworpen kaft zo lelijk vonden.
Publiceer je in eigen beheer, dan is het goed om een omslagidee te vertalen naar verschillende ontwerpen en deze te testen bij mensen die tot je lezersdoelgroep behoren.
